Makalelerde Yazarların İsimlendirilmesine İlişkin 3 Sorun

Akademik Yazım,Araştırma Yazım,Yayınlama Süreci

Makalelerde Yazarların İsimlendirilmesine İlişkin 3 SorunSon yazıdan hatırladığınız gibi, Uluslararası Yazı Dergisi Editörleri (ICMJE) tarafından geliştirilen kılavuzlara göre“yazarlık” tanımladık ve yazarlığın neden önemli olduğunu açıkladık. Yayınlama Etiği Komitesi (COPE) tarafından önerilenler de dâhil olmak üzere, daha esnek ve daha esnek tanımlar da mevcuttur: “Evrensel olarak kabul edilen bir yazarlık tanımlaması yoktur … en azından yazarlar, çalışmanın belirli bir bölümünde sorumluluk almalıdır.” ICMJE’nin dört kriterli testini veya COPE’ler gibi daha rahat bir tanımlamayı kullansak da, yazarlığın tam olarak nasıl saptanması gerekir?

Çoğu dergi, yazar rehberindeki yazarlık kurallarını içeren kendi etik kurallarına sahiptir, bu nedenle en iyi uygulama makale yazım esnasında bu yönergeleri okumaktır. Bununla birlikte, genel kabul gören uygulamaları anlamanıza yardımcı olması için bu makale, yazar adlandırma sürecinde olabilecek bazı sorularınızı inceleyecektir.

“Araştırma tasarımına, verilerin toplanmasına ve analizine” önemli katkıda bulunan nedir?

ICMJE standartlarına göre, bir yazar, bir projeyle ilişkili araştırma tasarımına, veri toplama ve analizine önemli katkıda bulunmuş olmalıdır. Bir entelektüel ya da yaratıcı seviyedeki katılımın mekanik ya da usul düzeyinde katılımdan daha fazla ağırlıkta olduğunu bilmeliyiz. Örneğin, deneyleri tasarlamaya yardımcı olan ve araştırmanın kapsamını belirleyen bir lisansüstü öğrenci, yazarlık için bir laboratuvar teknisyeni, finansal sponsor ya da amirden daha güçlü bir iddiaya sahip olacaktır.

“Yazar” bir organizasyon olduğunda ne olur? Bir kişi  araştırma projesinin parçalarını idare etmiş olsa da, işin kendisi büyük bir grup tarafından kontrol edilmiş olabilir. Böyle durumlarda, kimin yazarlık kredisi olmalıdır? Bir grubun yalnızca bir kısmı listelenmişse, adsız üyeler kendilerini haksızlığa uğramış hissedebilirler. Nitekim, ICMJE “yazarları belirleyen herkesin yazarlığa hak kazanması ve hak sahibi olanların hepsinin listelenmesi” gerekçesiyle  “ghost authors” u hariç tutmaktan çekiniyor. Araştırma ve taslak hazırlama sürecinin hangi bölümünden sorumlu kişilerin kimler olduğunu okuyucular nasıl anlayabilir?

Bu konuları ele almak için, bazı dergiler grup üyelerinin ve bunların özel katkılarının tam olarak açıklanmasını talep ederler. Ancak, bu gereksinim, özellikle artan disiplinler arası projelerin karmaşıklığı ve boyutu göz önüne alındığında, pratik olmayabilir. Örneğin, 2010’da yayınlanan bir makalede [16] 2080’den fazla yazar vardı. Bu birçok dergi için kodlama kabusu olurdu. Buna ek olarak, uzman yazarlar ile çok az yazar bilgisine sahip olan yazarlar aynı etkiye sahiptir: hiç kimse, eserin her bir kesimi için gerçekte kimin sorumlu olduğunu bilmeyecektir. Sonuç olarak, her üyenin listelenmesinin mümkün olmadığı veya adlandırılmış her bir yazarın bir projenin tüm yönleriyle ilgili sorumluluk almasını beklemediğinde, bazı dergiler gruptan her makalede bir kefil belirlemesini istemiştir. Kefil, eserin tamamından bir bütün olarak sorumludur ve halk ile araştırma grubu arasındaki temel irtibat görevini görür.

Kimler yazar sayılmaz?

Authorship-4Kimin yazar olması gerektiğini daha iyi anlamak için başka bir yol, kimlerin olmaması gerektiğini incelemektir. Genellikle bu kişiler aşağıdaki üç kategoriden birine girer.

  • Birinci kategori “onursal” yazarlardır.Bu insanlar, araştırma ve yayın sürecine az da olsa katkıda bulunmuşlardır, ancak adları ile ilgili çalışma kurumlarında kıdemli pozisyonlara (örneğin, bölüm başkanları) sahip oldukları için genelde dahil edilmişlerdir. Bu fahri yazarlar, ICMJE’nin “yazar” testinin ilk prensibini yerine getirmekte başarısız oldukları için, yazarlar olarak dahil edilmemelidir.
  • “Konuk” yazarların isimleri yalnızca yayın olasılıklarını artırabileceğine inanıldığında dahil edilmelidir.
  • Son olarak, üçüncü bir “yazar” kategorisi “hediye” yazarlarıdır. Bu kişiler, yayın listelerini artırmak için dahil edilmiştir.

Eğer bir yazar değilse, bu kişilere ne demeliyiz?

Authorship-7Yönerge dışında, “Teşekkürler” bölümü, ICMJE’nin dört kriter testini karşılamayan ya da tüm bir proje için sorumlu tutulamayacak kişileri eklemek için kullanılabilir. Örneğin, bazı dergiler, laboratuvar teknisyenleri ve yardımcı yazarların Teşekkür bölümlerinde listelenmesi gerektiğini kabul ederler. Teşekkür bölümü, yazar sayısını sınırlayan dergiler için de mükemmeldir.

Teşekkür bölümünde listelenen isimler, “klinik araştırmacı”, “bilimsel danışman olarak görev yapılıyor”, “toplanan veriler” veya “çalışılan hastalar” gibi projeye bireyin belirli katkılarından oluşan bir açıklama içermelidir. Ek olarak, bu şekilde listelenen kişiler bir açıklama formu imzalamalı veya listelenme konusunu kendileri adına onaylamalıdır.

###

Şimdi bir “yazar” ın pratik anlamını inceledik, bir sonraki yazımızda yazarlık sorunlarının nasıl saptanacağını ve önüne nasıl geçileceğini vede önlenebilir olmadığında mevcut çatışmalarla nasıl başa çıkacağımızı inceleyeceğiz.

Akademik Yazı Destek Hizmetleri

 

Etiketler:,